Kaszel u psa
Kaszel to objaw wielu chorób, z których niektóre mogą zagrażać życiu psa. Umiejętne rozpoznanie rodzaju kaszlu pozwala lekarzowi określić, który odcinek układu oddechowego został zajęty przez chorobę. Niekiedy kaszel może być związany z pasożytami lub chorobami serca, co wymaga dodatkowej diagnostyki. Najczęściej jednak ma on związek z infekcjami górnych dróg oddechowych, a szybkie wdrożenie leczenia pozwala postawić psa na nogi.
Jak kaszle pies?
Kaszel to odruch wywoływany przez receptory, które w dużej liczbie znajdują się w drogach oddechowych. Szczególnie dużo z nich występuje w krtani, tchawicy oraz na wysokości rozwidlenia płuc. Ulegają one pobudzeniu pod wpływem bodźców chemicznych i mechanicznych.
Odruch kaszlu najczęściej wiąże się z górnymi drogami oddechowymi. Mogą go jednak wywołać także inne problemy zdrowotne, np. powiększenie lewego przedsionka serca.
Po aktywacji receptorów kaszlu bodźce trafiają do ośrodka kaszlu w rdzeniu przedłużonym mózgu, a neurony wychodzące z tego ośrodka uruchamiają mechanizm kaszlu, który składa się z następujących etapów:
- Szybki wdech
- Zamknięcie nagłośni w krtani
- Skurcz przepony i mięśni międzyżebrowych
- Otwarcie nagłośni i krtani
- Szybkie wypchnięcie powietrza z płuc przez drogi oddechowe
Celem tego procesu jest usunięcie drażniącego materiału z dalszych odcinków dróg oddechowych. Gdy dostanie się on do gardła i jamy ustnej, może zostać wypluty lub połknięty.
W przypadku mechanicznego ucisku dróg oddechowych kaszel nie pełni funkcji obronnej. Ponieważ może prowadzić do uszkodzenia nabłonka, należy jak najszybciej usunąć jego przyczynę.
Co może powodować kaszel u psa?
U zdrowych psów kaszel może być wywołany przez niewielką ilość pokarmu, który dostał się do dróg oddechowych podczas jedzenia, lub przez normalnie produkowany śluz. Z kolei u chorych zwierząt odruch kaszlu może być spowodowany nadmierną ilością śluzu.
Przyczyny kaszlu można sklasyfikować w oparciu o miejsce, w którym doszło do podrażnienia receptorów kaszlu:
- Kaszel z górnych dróg oddechowych – często wynika z zakaźnych stanów zapalnych, jak zapalenie gardła, tchawicy czy krtani. Może być również spowodowany urazami wywołanymi przez ciała obce oraz zwyrodnieniami prowadzącymi do porażenia krtani lub zapadania się tchawicy.
- Kaszel z dolnych dróg oddechowych – ma zdecydowanie więcej możliwych przyczyn. Mogą go wywoływać m.in.: wirusowe lub bakteryjne zapalenie płuc, grzybicze, pasożytnicze i pierwotniacze zapalenie oskrzeli, astma, płyn w jamie opłucnej, nacieki eozynofilowe w płucach, wdychanie dymu, obecność ciała obcego, zwłóknienie płuc oraz zapadanie się tchawicy lub oskrzeli.
- Kaszel związany z układem sercowo-naczyniowym – najczęściej jest wynikiem zwyrodnienia zastawek prowadzącego do powiększenia lewego przedsionka, podzastawkowego zwężenia aorty, dirofilariozy, kardiomiopatii rozstrzeniowej lub przerostowej, zakrzepicy płuc czy obecności ciał obcych.
Rodzaje kaszlu u psów
Umiejętność rozpoznania rodzaju kaszlu pozwala określić, która część układu oddechowego została objęta procesem chorobowym.
Przy schorzeniach górnych dróg oddechowych kaszel u psa jest zwykle suchy, urywany i szorstki – to typowy objaw zapalenia tchawicy i oskrzeli.
Szczekający i głośny kaszel jest charakterystyczny dla zapadania się tchawicy lub obecności ciała obcego w oskrzelach.
Cichy i nieproduktywny kaszel często wskazuje na schorzenia dolnych dróg oddechowych – może występować w przebiegu zapalenia lub obrzęku płuc.
Kaszel kenelowy u psa
Ten typ kaszlu u psów jest wynikiem zakażenia tchawicy. Pojawia się nagle, w ciągu jednego dnia, i charakteryzuje się suchym, donośnym dźwiękiem. Występuje zarówno w dzień, jak i w nocy, z taką samą intensywnością.
Kaszel kenelowy to choroba zakaźna, która najczęściej pojawia się w miejscach, gdzie przebywa wiele psów, takich jak wystawy, schroniska czy hodowle – stąd jej nazwa. Jednak pies może zarazić się także od pojedynczego zwierzęcia, np. podczas spaceru.
Choroba rzadko prowadzi do infekcji płuc i zazwyczaj dobrze reaguje na leczenie antybiotykami.
Rozpoznanie różnicowe w chorobach z kaszlem
Rozpoznanie przyczyny kaszlu u psów niemal zawsze opiera się na przeprowadzeniu wywiadu, badania fizykalnego oraz testów diagnostycznych.
Już samo określenie wieku i rasy może wskazywać na potencjalną przyczynę kaszlu. U młodych psów często jest to ostre zapalenie tchawicy i oskrzeli, natomiast u ras małych i miniaturowych, np. może to być zapadanie się tchawicy.
Podczas wywiadu lekarz ustala, czy pies miał kontakt z zakażonymi zwierzętami, np. w hotelu dla zwierząt lub na wystawie. Jeśli podobne objawy występują u innych zwierząt domowych, może to wskazywać na chorobę zakaźną. Z kolei pojawienie się objawów oddechowych po zabiegu chirurgicznym może sugerować zakrzep lub zator w krążeniu płucnym.
Badanie fizykalne obejmuje zarówno ogólne badanie kliniczne, jak i szczegółową ocenę serca oraz układu oddechowego.
Testy diagnostyczne obejmują swoim zakresem: RTG klatki piersiowej, EKG, USG serca, bronchoskopię, biopsję, gazometrię oraz morfologię i biochemię krwi.
W diagnostyce różnicowej kluczowe jest doświadczenie lekarza weterynarii oraz umiejętność rozpoznawania różnych rodzajów kaszlu:
- U psów, u których kaszel jest spowodowany zapaleniem gardła, migdałków lub krtani, częściej występują odruch wymiotny i dławienie się.
- W przewlekłym nieżycie oskrzeli kaszel wynika z nadmiernego wydzielania śluzu do dróg oddechowych.
- Kaszel związany z niewydolnością lewokomorową serca jest spowodowany uciskiem powiększonego lewego przedsionka na oskrzele główne oraz obrzękiem płuc.
Kaszel może być również wywołany przez pasożyty obecne w układzie oddechowym, takie jak nicienie płucne.
Co zrobić, gdy pies ma suchy kaszel?
Jeśli podejrzewasz u swojego psa zapalenie górnych dróg oddechowych, konieczna jest wizyta u lekarza weterynarii. Suchy kaszel, brak apetytu i apatia mogą być objawami infekcji.
Podczas wizyty lekarz weterynarii przeprowadzi kompleksowe badanie, sprawdzając oczy, nos, osłuchując płuca i serce, a także oceniając stan węzłów chłonnych oraz jamy ustnej. Może również zalecić dodatkowe testy, takie jak badania krwi, wymaz bakteriologiczny, RTG lub endoskopia – szczególnie jeśli podejrzewa ciało obce lub inne poważniejsze schorzenia.
Jak zapobiec zapaleniu górnych dróg oddechowych u psa?
Podstawowym działaniem profilaktycznym jest przestrzeganie kalendarza szczepień przeciw chorobom zakaźnym psów.
Jeśli to możliwe, warto unikać przebywania psa w dużych skupiskach zwierząt, np. na wystawach czy w psich hotelach.
Szczególnie jesienią i zimą psy o niewielkiej ilości podszerstka powinny być dodatkowo chronione przed zimnem podczas spacerów za pomocą ubranek.
Równie ważne jest regularne odrobaczanie pupila, oraz zapewnienie mu codziennej aktywności, odpoczynku i zbilansowanej diety.
Leczenie: Co na kaszel dla psa?
Leki na kaszel dla psa może przepisać wyłącznie weterynarz. Jeśli Twój pupil kaszle przez dłuższy czas, konieczna jest wizyta u specjalisty, ponieważ przyczyny kaszlu mogą być różne – od łagodnych infekcji po poważne choroby wymagające natychmiastowego leczenia.
Jeśli kaszel utrzymuje się ponad tydzień, a dodatkowo pies ma gorączkę, traci apetyt lub odmawia picia, nie należy zwlekać – jak najszybciej skonsultuj się z weterynarzem. Szybka diagnoza i odpowiednie leczenie pomogą uniknąć groźnych powikłań oraz przyspieszą powrót pupila do zdrowia.
Bibliografia
M. Martin, Choroby układu krążenia i oddechowego psów i kotów, wyd. SIMA WLW, Warszawa 2000.
M. Lorenz, Od objawu do rozpoznania. Postępowanie diagnostyczne u małych zwierząt, wyd. Galaktyka, Łódź 2010.
