Kiedy w Polsce trwa sezon na pchły?

Ponieważ dorosłe pchły potrafią składać dziennie nawet 50 jaj, a temperatura i wilgotność w mieszkaniach są niemal zawsze optymalne, sezon na pchły może trwać w Polsce przez cały rok.

Problem z pchłami polega na tym, że zastosowanie leków przeciwpchelnych bezpośrednio na psie to zdecydowanie za mało, ponieważ aż około 90% form rozwojowych trafia do środowiska – i to właśnie tam rozwijają się do postaci dorosłej.

Jak pies łapie pchły?

Psy zarażają się pchłami najczęściej poprzez kontakt z innym zainfekowanym psem. Z uwagi na skoczność pcheł nie ma konieczności, by psy zetknęły się skóra w skórę. Pchły potrafią skakać nawet na odległość 30–40 centymetrów, dlatego wystarczy, że pies przebywa w pobliżu zarażonego zwierzęcia lub jego legowiska, by doszło do zakażenia.

Istnieją jednak inne sytuacje, w których pies może zostać zapchlony:

1. Po pierwsze, jaja pcheł mogą zostać przyniesione na obuwiu domowników.
2. Po drugie, pies może mieć kontakt z tekstyliami innego zainfestowanego zwierzęcia, gdy np. odwiedza ze swoim opiekunem inne domostwo.

Warto wiedzieć: psy mogą zarazić się pchłami nie tylko od innych psów, ale również od kotów, czy dzikich zwierząt (np. jeży lub lisów).

Generalnie rzecz biorąc, u psów mogą występować następujące gatunki pcheł:

• Ctenocephalides canis (pchła psia),
• C. felis (pchła kocia),
• Pulex irritans (pchła ludzka),
• Spilopsyllus cuniculi (pchła królików),
• Archaeopsylla erinacei (pchła jeży),
• Ceratophyllus gallinae i Echidnophaga gallinacea (pchły drobiu).

Jakie są objawy pcheł u psa?

Za objawy zapchlenia u psa odpowiadają przede wszystkim dorosłe osobniki tych owadów.
U szczególnie wrażliwych psów może występować skłonność do alergicznego pchlego zapalenia skóry, do którego dochodzi po kontakcie śliny pcheł ze skórą psa. Reakcja alergiczna wyzwala mechanizm obronny organizmu, który powoduje miejscowe zapalenie skóry, któremu towarzyszy świąd – zwykle postępujący od nasady ogona w kierunku grzbietowo-lędźwiowym, krocza, bocznych powierzchni ud i brzucha.

Silny świąd jest z kolei katalizatorem wygryzania, ocierania i wydrapywania skóry, co w najlepszym razie prowadzi do miejscowych wyłysień i strupów, a w gorszych przypadkach do wtórnych zakażeń bakteryjnych i/lub grzybiczych.

Przy silnej infestacji u psów o osłabionej odporności – np. szczeniąt, psów przewlekle chorych lub geriatrycznych – może dojść nawet do niedokrwistości.

Pamiętaj: silnie zapchlone szczenięta są szczególnie narażone – może u nich wystąpić zahamowanie wzrostu, a w przypadku znacznego niedokrwienia – nawet śmierć zwierzęcia.

Poza tym u zapchlonych psów można znaleźć na skórze odchody pcheł. Aby to potwierdzić, zazwyczaj wykonuje się test mokrej bibuły.

Jak krok po kroku wykonać test mokrej bibuły na obecność pcheł u psa?

Test mokrej bibuły to prosty sposób, by sprawdzić, czy pies ma pchły – nawet jeśli ich nie widać gołym okiem. Wykrywa tzw. brud pchelny, czyli zaschniętą krew z odchodów pcheł.

1. Przygotuj materiały: weź czystą, białą kartkę papieru lub bibułę (np. ręcznik papierowy) oraz grzebień dla psa.
2. Wyczesz psa nad kartką: dokładnie przeczesz sierść psa, zwłaszcza w okolicy grzbietu, nasady ogona i brzucha. Zwracaj uwagę na czarne drobinki spadające na papier.
3. Zwilż papier: spryskaj kartkę wodą lub lekko ją zwilż. Odczekaj kilka sekund.
4. Obserwuj kolor: jeśli czarne drobinki zmienią kolor na rdzawoczerwony, to znak, że to brud pchelny – czyli strawiona krew. Test pozytywny = obecność pcheł.

Wynik pozytywny? Skontaktuj się z lekarzem weterynarii i rozpocznij leczenie przeciwpchelne dla psa i środowiska domowego.

Dlaczego sezon na pchły trwa w Polsce przez cały rok?

W warunkach domowych cykl rozwojowy pcheł nie ma charakteru sezonowego, ponieważ ogrzewanie i wilgotność zapewniają optymalne warunki do rozwoju – od jaja do dorosłego osobnika.

Warto wiedzieć, jak szybko może do tego dojść:

1. Jaja pcheł składane są przez dorosłe osobniki dobrze odżywione krwią psa. W najbardziej sprzyjających warunkach środowiskowych (czyli przy wysokiej wilgotności – około 70–85% i temperaturze 25–30°C), larwy mogą wykluć się już po 1–2 dniach. W warunkach przeciętnych (np. mieszkanie jesienią lub wiosną) czas ten wynosi zazwyczaj 2–5 dni, ale może wydłużyć się nawet do 10 dni, jeśli jest chłodniej lub bardziej sucho.
2. W optymalnych warunkach środowiskowych (25–30°C, wilgotność 70–85%) larwy przekształcają się w poczwarki w ciągu 5–6 dni.
3. W takich samych warunkach dorosłe pchły wychodzą z kokonów w ciągu około 8 dni.

Biorąc pod uwagę powyższe, rozwój od jaja do dorosłego osobnika w idealnych warunkach może nastąpić już w ciągu 14 dni.

Czy pchły są niebezpieczne dla psa?

Poza swędzeniem i podrażnieniem skóry, pchły mogą wywołać u psa także inne choroby. Przy silnej inwazji mogą powodować anemię – szczególnie u szczeniąt oraz osłabionych psów. Jedna samica pchły potrafi w ciągu życia wypić nawet 15 razy więcej krwi, niż sama waży.

Co więcej: pchły mogą przenosić pasożyty – m.in. tasiemca Dipylidium caninum, który zaraża psy i potencjalnie stanowi zagrożenie także dla człowieka.

Ugryzienie pchły może prowadzić również do innych poważnych chorób:

• Dirofilarioza,
• Riketsjoza,
• Hemoplazmoza,
• Bartoneloza,
• Dżuma.

Jak chronić psa przed pchłami?

Profilaktyka przeciwpchelna polega przede wszystkim na stałej ochronie psa przed tymi owadami.

Sposób zabezpieczenia psa powinien być zawsze ustalony z lekarzem weterynarii.  Zarówno w lecznicach weterynaryjnych oraz sklepach zoologicznych dostępne są środki na pchły m.in.:

• Preparaty typu spot-on, np. krople FIPREX DUO – krople aplikowane na skórę, najczęściej na kark, a w przypadku silniejszego zainfekowania także wzdłuż grzbietu – od łopatek aż po okolice lędźwi. Ich największą zaletą jest łatwość stosowania oraz błyskawiczne działanie – zaczynają działać niemal od razu po aplikacji.
• Spraye przeciw pasożytom, np. FIPREX SPRAY – rozpyla się je bezpośrednio na sierść psa. Zapewniają one długotrwałą ochronę, utrzymując swoje działanie nawet przez kilka tygodni.
• Szampony insektobójcze – przeznaczone do walki z pasożytami wymagają pozostawienia piany na sierści przez kilka minut, by mogły skutecznie zadziałać.

Bibliografia

ESCCAP, Pasożyty zewnętrzne Część 1: Zwalczanie infestacji owadów pasożytniczych i kleszczy u psów i kotów, https://www.esccap.pl/datastore/download/GL2.pdf

J. Gundłach, A. Sadzikowski, Parazytologia i parazytozy zwierząt, PWRiL, Warszawa 2004.